Aktualności

MĘŻCZYŹNI OBJAŚNIAJĄ MI ŚWIAT na Festiwalu w Koszalinie

10/07/2026

Spektakl Mężczyźni objaśniają mi świat Rebekki Solnit w reżyserii Klaudii Gębskiej zagramy na 16. Festiwalu Koszalińskie Konfrontacje Młodych „m – teatr” 2026. Sprzedaż biletów prowadzi Organizator Festiwalu.

Aleksandra Justa (Rebecca). Fot. Karolina Jóźwiak

Aleksandra Justa (Rebecca) w spektaklu Mężczyźni objaśniają mi świat Rebekki Solnit w reżyserii Klaudii Gębskiej. Fot. Karolina Jóźwiak / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego

„Słowa mają moc” – pisze Rebecca Solnit, historyczka idei, krytyczka kultury i społeczna aktywistka, jedna z najbardziej wpływowych amerykańskich intelektualistek przełomu XX i XXI wieku, autorka, za sprawą której przez świat przeszła fala ruchu #metoo, a do języka weszło określenie mansplaining. Twórcy przedstawienia zastanawiają się, jak odpowiednio nazywać rzeczywistość, pytają, czym jest dyskryminacja ze względu na płeć, jak wyznaczać granice i stawiać opór, pytają o szacunek i godność. Wskazują na problemy z międzyludzką komunikacją i na krzywdę wyrządzaną sobie wzajemnie – bez względu na płeć. Podczas teatralnego wieczoru przenosimy się do Aspen, gdzie Rebecce, głównej bohaterce mężczyzna objaśniał świat. To tam, w narciarskim ośrodku poznajemy pewną dziewczynę, która będzie się chciała za wszelką cenę nauczyć mówić: „nie”, a także inną pewną dziewczynę, która postara się wyjaśnić pewnemu mężczyźnie, uważającemu się za feministę, że nim nie jest.

Zuzanna Saporznikow (Agnieszka), Patrycja Soliman (Padawanka), Kinga Ilgner (Magda), Anna Lobedan (Kasandra), Aleksandra Justa (Rebecca), Edyta Olszówka (Kamila) w spektaklu Mężczyźni objaśniają mi świat Rebekki Solnit w reżyserii Klaudii Gębskiej. Fot. Karolina Jóźwiak / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego

„Klaudia Gębska wszystkiego nie wie i nie próbuje udawać, że jest inaczej. Wraz z dramaturgiem Mariuszem Gołoszem czytają zatem Solnit, zadając jej i sobie pytania o sprawy podstawowe. Sprawdzili się we współpracy już wcześniej, realizując w krakowskiej AST Pieśni piekarzy polskich Gołosza, on jako autor mocno zaznacza w teatrze swą obecność, ale Mężczyźni objaśniają mi świat to trochę inna sprawa, bo praca na czyimś tekście. W dodatku ikonicznym, przenikliwym, a dla wielu tak istotnym, że w literach nienaruszalnym. Tymczasem autorzy przedstawienia w Narodowym owe litery naruszają, wiedząc, że co innego esej, a co innego scena. Dlatego czynią z Solnit (świetna, autoironiczna Aleksandra Justa) autonomiczną postać sceniczną, inscenizują kolejne sekwencje, włącznie z najważniejszą – oskarżeniem bardzo ważnego Nauczyciela (Wiesław Cichy), a wraz z nim patriarchatu. Otaczają panią Solnit inne wpatrzone w nią lub wypowiadające jej posłuszeństwo kobiety – jest Padawanka (znakomita Patrycja Soliman), jest sprzątaczka (chwilami przejmująca Edyta Olszówka), jej córka studentka (Zuzanna Saporznikow).
Wszystkie do czegoś dążą, biorą od Solnit słowa i idee, ale gdy trzeba – zrzucają ją z profesorskiego piedestału, walcząc o prawo do własnego przeżywania życia, a kiedy trzeba do niczym nie hamowanego w…u. Ostatnie lata pokazały, że jego siła potrafi zmieniać świat. Dzięki pastelowo-humorystycznej scenografii Julii Furdyny i Zofii Tomalskiej oraz delikatnym wokalizom Anny Lobedan mała rzecz w Narodowym ucieka w stronę świadomej estetyzacji, unikając cienia podejrzenia o publicystyczną dosłowność.
A że Rebecca Solnit nie jest tak miła, jak niektórym się zdawało, że powinna być? Jest wyrazista, mocna, autoironiczna. I taką bardzo ją polubiłem” – podkreśla Jacek Wakar w „Tygodniku Powszechnym”. Czytaj więcej

„Przedstawienie doskonale mapuje drogę, jaką przebyło samo pojęcie mansplainingu – od wykładanego z mównic dla wąskiego grona zainteresowanych teorią feministyczną, po memy i życiowe tiktoki, które wielu kobietom po raz pierwszy pozwalają nazwać mechanizmy przemocy. […]
Mężczyźni objaśniają mi świat to przedstawienie udane, rytmiczne i komunikatywne – takie, na które można zabrać mamę i przyjaciółkę. Nie udaje wielkiego teatru, ale opowiada o rzeczach fundamentalnych, dając osobom aktorskim możliwość stworzenia charyzmatycznych kreacji. Momentami nuży przewidywalnością i monotonią (każda z postaci wygłasza dłuższy monolog), ale scenariusz oczarowuje potencjałem komediowym. Mariusz Gołosz szybko zyskał status uznanego i rozchwytywanego dramatopisarza, z kolei debiutującej w Teatrze Narodowym Klaudii Gębskiej wróżę wielką karierę.
W finale dochodzi do nieco naiwnego pojednania między bohaterkami a bohaterami, ale czy odrobina utopii czy ckliwości komuś zaszkodzi? Pragnienie happy endu to nie powód do wstydu, nawet jeśli wiąże się z wyrzuceniem (książek) Rebekki Solnit za drzwi. Może wystarczy odłożyć książkę okładką do dołu, żeby wielka pisarka nie widziała, co feministki oglądają w zaciszu domowym” – pisze Magdalena Ożarowska w „Teatrze”. Czytaj więcej

„Znakomicie wymyślony, zrealizowany i zagrany spektakl, w nowatorski, aktualny i przystępny sposób poruszający tematy ze słynnego eseju. To nie jego dosłowne przeniesienie na scenę, a raczej opowieść o jego wymowie i skutkach, ponad dekadę po publikacji: o kobietach, które biorą sprawy w swoje ręce i same, solidarnie budują narracje na swój temat i mężczyznach, którzy wciąż nie dostrzegli, że to już nie oni piszą te historie. Akademickie tezy przeplatają się z praktycznymi poradami, bardzo trafiony jest też balans między powagą a żartem” – notuje Przemysław Gulda na swoim instagramowym koncie. Czytaj więcej

◊ MĘŻCZYŹNI OBJAŚNIAJĄ MI ŚWIAT zostanie pokazany 23 października, o godz. 18:00 na Dużej Scenie Bałtyckiego Teatru Dramatycznego w Koszalinie. Szczegółowe infromacje na stronie Organizatora.